Usuwanie usterek tłoka

1. Usuwanie nagaru

Przy pracy silnika w normalnych warunkach i zastosowaniu właściwego paliwa, trzeba usuwać nagar z tłoka po przejechaniu 5000-5500 km, jednakże pierwsze oczyszczanie powinno nastąpić wcześniej, tj. po przejechaniu 3500-4000 km (ze względu na stosowanie mieszanki paliwowej nieco bogatszej w olej w okresie docierania). Nagar należy również usuwać z otworu wylotowego spalin w cylindrze. Dokonuje się tego od strony wylotu po uprzednim zdjęciu rury wydechowej.
Chcąc usunąć nagar z tłoka należy wykonać następujące czynności:

• Kluczem nasadowym odkręcić nakrętki 4 śrub dwustronnych mocujących głowicę i cylinder (uważać, by nie uszkodzić użebrowania głowicy).
• Zdjąć głowicę cylindra (uważać, by nie uszkodzić uszczelki miedziano-azbestowej).
• Włączyć trzeci bieg.
• Naciskając dźwignię rozrusznika obracać wał silnika dotąd, aż denko tłoka znajdzie się w GMP.
• Usuwać z denka nagar za pomocą skrobaczki z twardego drewna lub kawałka blachy aluminiowej (uważać, by nie porysować powierzchni tłoka i aby okruchy osadu nie przedostały się w szczelinę między tłokiem a cylindrem).
• Po ukończeniu skrobania należy usunąć okruchy nagaru za pomocą miękkiego pędzla i przez wydmuchiwanie drobnych cząsteczek.
• Po wyskrobaniu przetrzeć powierzchnię głowicy i denka tłoka miękką, czystą szmatką zwilżoną benzyną.
• Obracając wałem korbowym obniżyć powierzchnię denka tłoka o 20-25 mm.
• Wytrzeć szmatką (jak wyżej w pkt. 7) resztki nagaru przyklejone dookoła górnej części gładzi cylindrowej.
• Gdy zachodzi konieczność, oczyścić powierzchnię głowicy (przylegającą do uszczelki) ze śladów uszczelniacza (uważać, by nie porysować płaszczyzny głowicy).
• W razie konieczności oczyszczenia uszczelki ze śladów uszczelniacza - należy ją zdjąć. Podważywszy uszczelkę ostrzem noża, równomiernie z czterech stron, powoli ją podnosić, starając się zachować przez cały czas położenie poziome. Po zdjęciu oczyścić.
• Obejrzeć dokładnie, czy uszczelka w jakimkolwiek miejscu nie została uszkodzona lub odkształcona trwale. Gdyby to nastąpiło, należy wymienić ją na nową, bowiem nawet nieznaczne zniekształcenie powierzchni będzie później przyczyną nieszczelności. Oczyścić górną powierzchnię cylindra.
• Założyć uszczelkę na cylinder. Jeżeli to jest uszczelka uprzednio zdjęta, powinna się stykać z cylindrem tą powierzchnią co poprzednio. Przed założeniem można uszczelkę po obu stronach posmarować cienką warstwą smaru stałego. Nie smarować żadnym innym uszczelniaczem.
• Założyć głowicę na cylinder, uprzednio usunąwszy nagar z czaszy.
• Na każdą z czterech śrub dwustronnych zakładamy najpierw podkładki, a później nakręcamy nakrętki. Nakrętki należy dokręcać w następującej kolejności: prawa z przodu - lewa z tyłu, prawa z tyłu - lewa z przodu. Dokręcać tylko po ćwierć lub pół obrotu, aby głowica osiadała równomiernie, nie wichrując się.

Uwaga. Wymagany moment dokręcania 1,5 kGm osiągamy obracając nakrętki kluczem o długości ramienia 135 mm przy średnim wysiłku dłoni. Po pierwszym uruchomieniu silnika i dostatecznym rozgrzaniu go, należy jeszcze raz próbować dociągnąć nakrętki głowicy, oczywiście po uprzednim zatrzymaniu silnika.

2. Zdejmowanie i wymiana pierścieni tłokowych i tłoka

Należy wykonać następujące czynności:

• Odkręcić nakrętki śrub dwustronnych. Zdjąć podkładki.
• Zdjąć głowicę (opisane to było przy usuwaniu nagaru).
• Obrócić rozrusznikiem wał silnika tak, aby tłok znalazł się w DMP.
• Włączyć trzeci bieg.
• Powoli podnosić cylinder do góry przytrzymując tłok ręką, aby opadając nie uderzył o ścianę kadłuba. Zdjąć cylinder ze śrub dwustronnych.
• Wyjąć dwa pierścienie sprężyste zabezpieczające sworzeń w tłoku przed wysunięciem. Można do tego celu użyć szczypce, w których na końcach na powierzchniach pracujących wypiłowano rowki o głębokości około 1 mm.
• Wycisnąć sworzeń z tłoka i z główki korbowej używając do tego celu jedynie takiego przyrządu, który by zapewnił wykonanie tej czynności bez uszkodzenia i zdeformowania tłoka i korbowodu, pamiętając, iż nie wolno przy tym używać młotka i przebijaka.
• Po wyciśnięciu sworznia do 2/3 jego długości można przyrząd zdjąć i odłączyć tłok od korbowodu.
• Wymyć tłok w benzynie.
• Zdjąć pierścienie z tłoka, używając do tego celu trzech pasków cienkiej blachy lub też stępionych nożyków do golenia. Każdy z pasków wsuwać pod pierścień w pobliżu zamka (przecięcia) przesuwając go delikatnie dalej wzdłuż obwodu. Pierwszy pasek blachy założyć naprzeciwko zamka (po drugiej stronie tłoka), dwa pozostałe w pobliżu zamka. Zsuwać teraz ostrożnie pierścienie po paskach blachy w kierunku denka. Przed zdjęciem, w przypadku zatarcia się pierścieni, należy najpierw próbować delikatnie podważać je na całym obwodzie.
• Wewnętrzną powierzchnię pierścienia oczyścić z nagaru kawałkiem cienkiej blaszki z miękkiego metalu. Zewnętrzną powierzchnię oraz płaszczyznę dolną i górną pierścienia oczyścić papierem ściernym drobnoziarnistym nr 00 lub 000 ułożonym na równej płycie (np. szklanej). Nie trzeć zbyt długo, gdyż zmienią się wymiary pierścienia.
• Opłukać pierścienie w czystej nafcie lub benzynie.
• Delikatnie usunąć osad węglowy z rowków pierścieniowych w tłoku. Użyć do tego celu jakiegoś zużytego, złamanego pierścienia, który na powierzchni przełomu należy uprzednio zeszlifować.
• Sprawdzić przez założenie pierścienia do cylindra, czy luz w zamku jest większy od 1 mm (w nowym powinien wynosić od 0,1-0,2 mm). Jeżeli szczelina jest większa, pierścień należy wymienić na nowy.
• Przy badaniu ustawić pierścień tuż pod górną krawędzią cylindra poziomo (który musi być czysty). Do dokładnie poziomego ustawienia można użyć tłoka. Przesuwając pierścień tłokiem wzdłuż całej gładzi sprawdzić, czy szczelina w zamku (nawet nowego pierścienia) nie jest mniejsza od 0,1 mm (wartość graniczna dolna). Gdy średnica nowego pierścienia jest za duża o 0,1-0,4 mm można go na obu końcach równomiernie podpiłować.
• Po oczyszczeniu starych lub dopasowaniu nowych pierścieni, założyć je na tłok, posługując się również trzema blaszkami (jak przy zdejmowaniu). Zamki pierścieni ustawić na wprost kołków ustalających. Pierścienie w rowku powinny się swobodnie obracać, jednak luz pionowy nie powinien być większy niż 0,05 mm.
• Sprawdzić przed montażem silnika, czy tłok z założonymi pierścieniami daje się wsunąć do cylindra. Dla ułatwienia można użyć paska z cienkiej blachy o końcach wygiętych, pierścieniowo zwiniętego i założonego na tłok. Opaską tą możemy ścisnąć pierścienie uszczelniające, ułatwiając wsunięcie tłoka do cylindra.
• Uważać, by strzałka wybita na tłoku była zwrócona w stronę otworu wylotowego cylindra. Po sprawdzeniu wyjąć tłok z cylindra.
• Założyć tłok na korbowód, uważając, by strzałka na tłoku była zwrócona do przodu, wówczas zamki obu pierścieni będą zwrócone do tyłu.
• Wcisnąć sworzeń tłokowy ręką. Jeśli się to nie uda, należy tłok podgrzać do temp. 60°C. Przed założeniem tłoka, wnętrze tulejki w główce korbowodu należy posmarować olejem silnikowym. Uważać, by przy wciskaniu nie przepchnąć sworznia za daleko, gdyż to uniemożliwiłoby założenie jednego z pierścieni zabezpieczających.
• Założyć pierścienie zabezpieczające sworzeń tłokowy. Sprawdzić, czy pierścienie nie obracają się luźno w rowkach; jeśli tak, to trzeba wyjąć i wymienić na nowe.
• Na kadłub silnika założyć nową uszczelkę papierową. Jeśli nie ma gotowej, należy wg wzoru starej wyciąć nową z mocnego papieru o grubości około 0,3 mm. Przed założeniem uszczelkę należy z obu stron posmarować cienką warstwą uszczelniacza (hermetyku).
• Oczyścić dokładnie z kurzu gładź cylindra oraz tłok, następnie lekko posmarować je olejem silnikowym.
• Założyć cylinder na śruby ściągające dwustronne. Po wsunięciu cylindra do połowy sprawdzić ustawienie zamków pierścieni na kółkach ustalających. Można teraz założyć opaskę blaszaną na tłok dla ułatwienia nałożenia cylindra i nałożyć cylinder.
• Przytrzymując jedną ręką cylinder, drugą kilkakrotnie obrócić koło magnesowe iskrownika, sprawdzając prawidłowość przesuwania się tłoka w cylindrze.
• Założyć uszczelkę na cylinder (tak jak przy usuwaniu nagaru).
• Założyć głowicę (tak jak przy usuwaniu nagaru).
• Nałożyć na śruby dwustronne podkładki. Nakręcić nakrętki i dociągnąć (tak jak przy usuwaniu nagaru).